Ziemiaństwo i jego działalność gospodarcza na ziemiach polskich w XIX i XX wieku | Konferencja naukowa

Ziemiaństwo i jego działalność gospodarcza na ziemiach polskich w XIX i XX wieku

Ogólnopolska konferencja naukowa

Data: 21 maja 2026 r., czwartek Godziny: 09:00-17:10 Miejsce: Toruń, ul. Czerwona Droga 8 (siedziba Kujawsko-Pomorskiego Centrum Dziedzictwa) Kujawsko-Pomorskie Centrum Dziedzictwa w Toruniu zaprasza do udziału w konferencji naukowej pod hasłem przewodnim Ziemiaństwo i jego działalność gospodarcza na ziemiach polskich w XIX i XX wieku. Jest to piąte toruńskie spotkanie poświęcone ziemiaństwu, organizowane przez naszą instytucję. Ich celem jest spojrzenie na historię tej grupy społecznej i jej otoczenia z różnych perspektyw – naukowej, muzealnej, społecznej czy kulturotwórczej itp. W wydarzeniach uczestniczą naukowcy, przedstawiciele muzeów, stowarzyszeń oraz regionaliści, którzy podejmują badania lub popularyzują problematykę ziemiańską.

W 2026 r. skupiamy się na aspekcie gospodarczym życia ziemian na terenach polskich w XIX i XX wieku. Proponujemy szerokie ujęcie tematu – nie tylko gospodarki rolnej i zarządzania majątkiem, ale także innych inicjatyw przemysłowych, w których uczestniczyła ta grupa społeczna. Chcielibyśmy omówić rolę ziemian w modernizacji szeroko pojętej gospodarki oraz ich wpływ na efektywność gospodarstw, a także poruszyć temat wdrażania nowoczesnych technologii rolniczych w majątkach ziemskich. Interesują nas zarówno konkretne przykłady, jak i syntetyczne ujęcia tematyki.

Pełny program znajduje się poniżej. Wstęp na konferencję jest bezpłatny. Organizator: Kujawsko-Pomorskie Centrum Dziedzictwa w Toruniu Czerwona Droga 8 tel. +48 56 649 45 99 biuro@kpcd.com.pl 

PROGRAM
09:00 Otwarcie konferencji i powitanie uczestników dr Marek Rubnikowicz, dyrektor Kujawsko-Pomorskiego Centrum Dziedzictwa w ToruniuPANEL I 09:20-11:0009:20 Dzienniki korespondencyjne kancelarii przybocznej Stanisława Kostki Zamoyskiego z lat 1812-1833 jako źródło do dziejów organizacji i zarządu majątkiem ziemiańskim dr hab. Krzysztof Syta, prof. UMK (Uniwersytet Mikołaja Kopernika w Toruniu)

09:40 Hodowla koni remontowych w majątkach ziemiańskich w okresie międzywojennym w świetle materiałów wojskowych dr hab. Jarosław Durka, prof. UK (Uniwersytet Kaliski im. Prezydenta Stanisława Wojciechowskiego)

10:00 Źródła do badań nad działalnością gospodarczą ziemiaństwa w okresie XIX - I poł. XX w. na przykładzie spuścizny dokumentacyjnej Archiwum Ordynacji Zamojskiej ze Zwierzyńca Katarzyna Gałęzowska (Archiwum Państwowe w Lublinie)

10:20 Nie tylko gorzelnie, cukrownie, mleczarnie... Nietuzinkowy pomysł na ziemiański biznes małżeństwa Żurowskich z Leszczkowa dr Karol Kubicki (Kraków)10:40 Dyskusja

11:00 Przerwa kawowa

PANEL II 11:20-13:00

11:20 Działalność gospodarcza Skórzewskich prof. dr hab. Ryszard Nowicki (Uniwersytet Kazimierza Wielkiego w Bydgoszczy)

11:40 Udział właścicieli ziemskich powiatu włocławskiego w przemyśle w II poł. XIX i I poł. XX w. dr Michał Raczkowski (Instytut Historii PAN)

12:00 Gospodarka majątków ziemskich w regionie bydgoskim w latach 1920–1945. Wybrane aspekty dr Katarzyna Grysińska-Jarmuła (Uniwersytet Kazimierza Wielkiego w Bydgoszczy)

12:20 Cukrownia i rafineria Repphanów w Zbiersku 1852-1909. O udanej próbie połączenia kapitału ziemiańskiego i przemysłowego dr Sławomir Przygodzki (Uniwersytet Kaliski im. Prezydenta Stanisława Wojciechowskiego)

12:40 Dyskusja

13:00 Przerwa obiadowa

PANEL III 13:50-15:10

13:50 Modernizacja za wszelką cenę? Wkład ziemianek w rozwój gospodarczy majątków w Królestwie Polskim w końcu XIX i początku XX wieku dr Ewelina Maria Kostrzewska (Uniwersytet Łódzki)

14:10 Stanisław Chełchowski jako organizator życia społeczno-gospodarczego w Królestwie Polskim dr Piotr Kaszubowski (Muzeum Szlachty Mazowieckiej w Ciechanowie)

14:30 Gospodarcze Inicjatywy Zjednoczonych Kół Zjazdów Rolniczych wobec kryzysu ziemiaństwa galicyjskiego pod koniec XIX wieku dr Piotr Ruciński (Instytut Pamięci Narodowej, Wrocław)
14:50 Ziemianie i ich majątki w okresie II wojny światowej na przykładzie zachodniej części województwa lwowskiego dr Łukasz Chrobak (Instytut Pamięci Narodowej, Rzeszów)

15:10 Dyskusja

15:30 Przerwa kawowa

PANEL IV 15:50-17:10

15:50 Polna przenośna kolejka wąskotorowa (600 mm) systemu Dolberga (1885) z majątku ziemskiego Jana Sczanieckiego z Nawry (pow. Toruń) dr Jacek Lewicki (Hajnówka)

16:10 Gospodarstwo Jana Sczanieckiego w Nawrze w okresie lat 1919 – 1939, w świetle  fotografii archiwalnych ze zbiorów rodzinnych Sczanieckich Adam Sczaniecki (Ciechanów)

16:30 Wpływ warunków hydrogeologicznych na hodowlę trzody i bydła w majątku Nawra Iga Jaraczewska (Stowarzyszenie Potomków Rodziny Sczanieckich), Andrzej Piotrowski  (Państwowy Instytut Geologiczny – Państwowy Instytut Badawczy)

16:50 Dyskusja

17:10 Zakończenie konferencji   

Źródło: Kujawsko-Pomorskie Centrum Dziedzictwa w Toruniu