Sympozjum naukowe „Twierdza Grudziądz. Dziedzictwo przeszłości, wyzwania przyszłości”

Piątek, 4 września 2026, godz. 11.00 / Gmach Główny Muzeum, ul. Wodna 3/5, wstęp wolny

Program:
11.00-11.30 otwarcie sympozjum;

11.30-12.50 sesja I
lek. med. Włodzimierz Grabowski (Grudziądz), Lunety (otoczone szańcami magazyny prochowe) na prawym brzegu Wisły – pierwszy obóz warowny Twierdzy Grudziądz;
mgr Mariusz Żebrowski (Muzeum w Grudziądzu), Więźniowie i jeńcy wojenni w cytadeli grudziądzkiej w XVIII–XIX w.
dr Paweł Nastrożny (Muzeum w Grudziądzu), Cytadela grudziądzka na łamach prasy regionalnej w okresie międzywojennym;

dyskusja
12.50-13.15 przerwa

13.15-14.20 sesja II
mgr Izabela Fijałkowska (Urząd Miejski w Grudziądzu), Problematyka konserwatorska Dzieła Rogowego Twierdzy Grudziądz;
mgr Emilia Markot-Borkowska (Muzeum w Grudziądzu), Założenia programowe zagospodarowania Dzieła Rogowego Twierdzy Grudziądz na cele rekreacyjne, edukacyjne i popularyzacji przyrody – koncepcja zrównoważonego wykorzystania obiektu;

dyskusja i podsumowanie obrad.

250 lat temu rozpoczęła się historia grudziądzkiej twierdzy – dzisiejszej cytadeli, która wpłynęła na dzieje Grudziądza pod względem militarnym i społecznym. Spowodowała również rozwój gospodarczy miasta, zwłaszcza w czasie jej wznoszenia pod koniec XVIII wieku. Jednocześnie forteca ta, poprzez swój militarny charakter, stała się przyczyną kilkukrotnych zniszczeń Grudziądza. W tym kontekście warto wspomnieć choćby o blokadzie i oblężeniu cytadeli w latach 1806–1807, dewastacjach całej twierdzy z okresu po zakończeniu I wojny światowej oraz ogromnych stratach poniesionych przez miasto podczas walk radziecko-niemieckich w 1945 roku. Obiekt ten odgrywał również rolę miejsca łączącego przedstawicieli kilkunastu narodów, którzy budowali, służyli czy odbywali nałożone na nich kary w murach fortecy. Dzisiaj cytadela stanowi główną część kompleksu fortecznego – Twierdzy Grudziądz. Jest jednocześnie przykładem sztuki fortyfikacyjnej, który nadal pozostaje w rękach wojska.

Przypadająca w 2026 roku 250. rocznica rozpoczęcia budowy twierdzy to doskonała okazja do organizacji sympozjum naukowego, które pozwoli wieloaspektowo spojrzeć na dzieje fortecy. Wymiana myśli osób zajmujących się historią umocnień na różne sposoby i w różnym wymiarze, sprzyjać będzie zarówno odkryciu mniej znanych wątków z dziejów twierdzy grudziądzkiej, jak i – w oparciu o to dziedzictwo przeszłości – przyjrzeniu się pojawiającym na niedalekim horyzoncie wyzwaniom przyszłego zagospodarowania dawnych dzieł obronnych.