Od Zachęty do Salonów Bydgoskich. Sztuka w Bydgoszczy 1920–1939

Ekspozycja przybliży historię bydgoskiego środowiska artystycznego dwudziestolecia międzywojennego, czasu, w którym miasto, po odzyskaniu przez Polskę niepodległości, na nowo określało swoje miejsce na kulturalnej i artystycznej mapie kraju.

Bydgoszcz lat 20. i 30. XX wieku była miejscem intensywnych przemian nie tylko społecznych i gospodarczych, ale także kulturalnych. Wraz z rozwojem miasta kształtowało się środowisko artystyczne, które tworzyli zarówno artyści urodzeni w Bydgoszczy, jak i twórcy przybywający z innych części Polski oraz spoza jej granic.

Wystawa „Od Zachęty do Salonów Bydgoskich” opowiada o tym procesie poprzez dzieła sztuki oraz materiały dokumentacyjne. Ekspozycja obejmuje malarstwo, rzeźbę, grafikę i rysunek, a także scenografię i sztukę stosowaną, w tym grafikę użytkową i meblarstwo. Szczególne miejsce zajmują prace artystów, którzy współtworzyli artystyczny obraz międzywojennej Bydgoszczy – m.in. Leona Dołżyckiego, Jerzego Rupniewskiego, Mariana Turwida, Piotra Trieblera, Teodora Gajewskiego, Stanisława Brzęczkowskiego i Stefana Szmaja. Obok dzieł twórców dobrze znanych pojawią się także prace artystów dziś mniej pamiętanych, jak rzeźbiarz Kazimierz Lipiński.

– Ta wystawa nie jest jedynie prezentacją dzieł powstałych w Bydgoszczy w latach 1920–1939. To próba odtworzenia świata artystycznego, który tworzyli ludzie, instytucje, stowarzyszenia, wystawy i środowiska twórcze. Interesuje mnie przede wszystkim dynamika tego środowiska, jego różnorodność, wzajemne relacje i miejsce, jakie Bydgoszcz zajmowała wówczas na artystycznej mapie Polski  – mówi dr Barbara Chojnacka, kuratorka wystawy i kierowniczka Działu Grafiki Muzeum Okręgowego im. Leona Wyczółkowskiego w Bydgoszczy.

Ekspozycja nawiązuje do pierwszej monograficznej wystawy poświęconej bydgoskiemu środowisku artystycznemu okresu międzywojennego, przygotowanej w Muzeum w 2002 roku. Po ponad dwóch dekadach powrót do tego tematu pozwala spojrzeć na niego z nowej perspektywy. Obecna wystawa została oparta na najnowszych wynikach badań dr Barbary Chojnackiej, zawartych w dwóch publikacjach „Życie artystyczne w Bydgoszczy w latach 1920-1939” oraz „Środowisko artystyczne Bydgoszczy w latach 1920-1939. Twórcy i dzieła”. Monografie pozwoliły nie tylko uporządkować wiedzę o twórcach związanych z Bydgoszczą, ale również przywrócić pamięć o artystach i zjawiskach, które przez lata pozostawały na marginesie historii sztuki.

 – Od Zachęty do Salonów Bydgoskich. Sztuka w Bydgoszczy 1920–1939” będzie więc nie tylko opowieścią o dziełach i ich twórcach. To także próba przywrócenia pełniejszego obrazu miasta, którego życie artystyczne w okresie międzywojennym było znacznie bardziej różnorodne i dynamiczne, niż mogłoby wynikać z dzisiejszej pamięci o tamtym czasie – podkreśla dr Anna Kornelia Jędrzejewska, dyrektorka Muzeum Okręgowego im. Leona Wyczółkowskiego w Bydgoszczy.

Fundamentem ekspozycji są dzieła ze zbiorów Muzeum Okręgowego im. Leona Wyczółkowskiego w Bydgoszczy. Zostaną one uzupełnione obiektami wypożyczonymi z polskich muzeów i bibliotek, a także parafii, kolekcjonerów i osób prywatnych. Dzięki temu na wystawie spotkają się dzieła, które przez lata pozostawały rozproszone w różnych kolekcjach.

Ważnym elementem projektu będzie katalog wystawy, stanowiący rozwinięcie prezentowanej narracji i dokumentację zgromadzonych obiektów. Ekspozycji towarzyszyć będzie również sesja naukowa poświęcona sztuce Bydgoszczy i regionu kujawsko-pomorskiego w dwudziestoleciu międzywojennym. Jej tematem będą m.in. związki lokalnego środowiska artystycznego ze sztuką polską i europejską tego czasu. Wydarzenia te wpisują się w jubileusz 80-lecia nadania Muzeum imienia Leona Wyczółkowskiego oraz 90. rocznicę śmierci artysty.

Wystawa będzie prezentowana w Galerii Sztuki Nowoczesnej od 15 października 2026 roku do 14 lutego 2027 roku.

———

• wernisaż wystawy: 15 października 2026 r., godz. 18.00
• kuratorka wystawy: dr Barbara Chojnacka
• aranżacja plastyczna: Jan Gordon
• opracowanie graficzne: Mateusz Chojnacki
• prezentacje multimedialne: Filip Horoszczuk, Adam Zdunek
• produkcja wystawy: Łukasz Maklakiewicz
• realizacja techniczna wystawy: Mateusz Dachowski, Adam Grzybowski, Romuald Tylkowski