XCVIII Spotkanie z Historią u Hoffmana: Sadki. Wielka historia małych miejscowości – prelekcja Roberta Grochowskiego

Sadki. Niepozorna wioska (choć siedziba gminy) na trasie krajowej 10 z Bydgoszczy do Piły. Niby nic wielkiego, miejscowość jakich setki w naszym województwie. A jednak jest inaczej… Sadki i najbliższa okolica kryją bowiem fascynującą, a mało znaną wielką historię, przeplataną blaskiem zarówno obiektów architektury świeckiej i sakralnej najwyższej klasy, jak również postaci z panteonu narodowych bohaterów.

Jednym z takich klejnotów jest kościół parafialny pw. św. Wojciecha. W swej obecnej odsłonie późnobarokowy, wzniesiony staraniem ks. proboszcza Wawrzyńca Brzezińskiego w latach 1748–1767, a ufundowany przez hr. Wojciecha Bnińskiego z pobliskiego Samostrzela. Wcześniej w tej samej lokacji znajdowało się kilka drewnianych kościołów parafialnych, zaś wokół, od czasów późnego średniowiecza, funkcjonował cmentarz. Wewnątrz kościoła znajdują się krypty, w których spoczywają członkowie możnej i zasłużonej rodziny Bnińskich z pobliskiego Samostrzela. Kolejna krypta zlokalizowana jest na zewnątrz świątyni. W 1861 roku pochowano w niej mjr. Józefa Patrycego Garczyńskiego – wielkiego Polaka, podchorążego w Szkole Podchorążych w Warszawie, członka Sprzysiężenia Wysockiego, uczestnika Nocy Listopadowej, żołnierza 14 bitew powstania listopadowego, kawalera Złotego Krzyża Orderu Virtuti Militari, spiskowca z 1846 roku, więźnia berlińskiego Moabitu, jednego z głównych dowódców powstania wielkopolskiego 1848 roku.

Odkrycia zasypanej i zapomnianej krypty mjr. Garczyńskiego dokonał jesienią 2024 roku bydgoski archeolog Robert Grochowski, który podczas spotkania, w oparciu o przeprowadzone badania, opowie o historii Sadków oraz postaci majora, w szerszym kontekście dziejów Kujaw i Wielkopolski.

Ilustracja: Krypty w kościele parafialnym pw. św. Wojciecha w Sadkach, fot. Maciej Kulesza

wstęp wolny