Wystawy stałe związane z historią wojsk lądowych
Dziedzictwo

Wystawy stałe związane z historią wojsk lądowych

  • dzisiaj
    ⟶ DO 02.01
Miejsce:
Muzeum Wojsk LądowychBydgoszcz, Czerkaska 2
Muzeum gromadzi zabytki związane z historią wojsk lądowych poczynając od średniowiecza, przez wojny XVII wieku, powstania narodowe, walki o granice w latach 1918-1921, II wojnę światową po udział żołnierzy polskich w misjach pokojowych i stabilizacyjnych na całym świcie. Szczególną uwagę muzeum kładzie na dzieje II wojny światowej przedstawiając eksponaty ze wszystkich pól bitewnych, na których przelewana była krew polskiego żołnierza. Muzeum posiada również bogatą kolekcję ciężkiego sprzętu wojskowego, w tym kilkanaście sprawnych technicznie pojazdów wykorzystywanych w czasie inscenizacji historycznych.

Wystawy stałe:

ŚREDNIOWIECZE
Historię wojsk lądowych zaczynamy od bitwy, która rozegrała się 24 czerwca 972 roku nad Odrą, niedaleko grodu Cedynia. Wsparta jazdą piechota księcia Polan Mieszka I, składająca się z tarczowników i łuczników, wciągnęła w zasadzkę, a potem rozgromiła siły agresora – Hodona, margrabiego Marchii Łużyckiej. W gablocie (1) widzimy zrekonstruowany ubiór i uzbrojenie średniowiecznego woja. Uzbrojenie ochronne stanowił normański hełm z doczepionym kołnierzem kolczym, drewniana okrągła tarcza, wzmocniona żelaznym umbem, oraz lniany kaftan okrywający ciało. Do walki służyła włócznia ze stalowym grotem oraz topór. Obok znajduje się sylwetka rycerza z czasów bitwy pod Grunwaldem (1410 r.) w zbroi kolczej, wzmocnionej stalowym kirysem, naręczakami i bigwantami wraz z narzuconą tuniką herbową. Głowę chroni hełm typu łebka i zasłona ,,psi pysk.” W ręku tarcza z herbem Grzymały, w drugiej - miecz. U dołu gabloty dwa oryginalne miecze: celtycki (surowy) oraz długi, sygnowany sylwetką biegnącego wilka – znakiem mieczników z Solingen. Uzupełnienie stanowią kule armatnie z kamienia, wykorzystywane u zarania artylerii.

BITWA POD KIRCHOLMEM (27 WRZEŚNIA 1605 ROKU)

W gablocie (2) prezentujemy sylwetki muszkietera i pikiniera z oddziałów zaciężnych cudzoziemskiego autoramentu, które od XVII w. zaczęły w Polsce zastępować mało wydolne pospolite ruszenie. Obie formacje piechoty, jednolicie umundurowane, nawzajem uzupełniały się na polu walki. Muszkieterzy, stosując taktykę kontrmarszu, prowadzili walkę ogniową salwami, a pikinierzy osłaniali ich przed szarżami kawalerii. Pojawienie się w XVIII w. karabinu z bagnetem położyło kres istnieniu obu formacji.
Ozdobą ekspozycji (3) są dwa oryginalne fraki: oficera 2 Pułku Piechoty Liniowej i szeregowego 4 Pułku Piechoty Liniowej z okresu Królestwa Polskiego. Gablotę uzupełniają żelazne kule armatnie, trzy pistolety, bagnety: jeden szpuntowy i dwa tulejowe, tasaki, szable, karabin kapiszonowy piechoty francuskiej Le fusil dinfanterie de 18 mm modèle 1842 T, wydobyty z dna Wisły pod Bydgoszczą, kosa osadzona na sztorc (była symbolem powstania kościuszkowskiego) oraz napierśnik i mosiężny naplecznik.

BITWA POD RASZYNEM (19 KWIETNIA 1809 ROKU)
W czasie wojen napoleońskich doszło do wojny polsko-austriackiej, prowadzonej samodzielnie przez świeżo utworzoną armię Księstwa Warszawskiego. Pierwsza bitwa stoczona pod Raszynem (taktycznie nierozstrzygnięta) zaowocowała wzrostem znaczenia militarnego Wojska Polskiego na arenie międzynarodowej. Książę Józef Poniatowski, około godziny 16.00, prowadzi kontratak polskiej piechoty. Towarzyszy mu oficer i szeregowy 8 pułku piechoty. Polscy żołnierze są uzbrojeni we francuskie 17,5 mm karabiny piechoty Mle 1777 z bagnetami.

POLSKIE WOJSKA LĄDOWE W LATACH 1914-1939
W pierwszej części gabloty (4) widzimy broń, umundurowanie i wyposażenie polskich formacji wojskowych powstałych w czasie I wojnie światowej. Są tu postacie, przedstawiające ułana i dwóch piechurów Legionów Polskich oraz dwóch oficerów z „Błękitnej Armii” gen. Józefa Hallera. Na uwagę zasługują karabiny używane przez polskich żołnierzy w latach 1914-18: Lebel Mle 1886/93, Berthier Mle 1907/15, Mannlicher-Mauser Gew 88/05 i Mosin obr. 1891. Ułanka z 2 pułku ułanów Armii Wielkopolskiej i amerykański mundur M1912 ukazują umundurowanie Wojska Polskiego w czasie walk o granice niepodległej Rzeczypospolitej (5). Uzbrojenie polskich żołnierzy w tamtym czasie było bardzo zróżnicowane – zaliczały się do niego m.in. austriacki ciężki karabin maszynowy Schwarzlose M. 07/12, brytyjski lekki karabin maszynowy Lewis i austriacki karabinek powtarzalny Mannlicher M.1895. W ten ostatni uzbrojony był jeden z najlepszych pułków polskiej jazdy – 1 Pułk Szwoleżerów Józefa Piłsudskiego. Na uwagę zasługuje japoński karabinek Arisaka M38 zdobyty na Rosjanach w czasie wojny 1920 roku, używany w Wojsku Polskim jako kbk wz. 05.
Kolejne dwie części gabloty (6,7) przedstawiają pokojowy okres funkcjonowania Wojska Polskiego, który związany był z licznymi reorganizacjami i zmianami uzbrojenia oraz wyposażenia. Szkolenia wojskowe uzupełniały ćwiczenia sztabowe i polowe. Kurtka kaprala i mundur kapitana Ignacego Nowaka z 59 pułku piechoty to przykłady munduru wz. 36, używanego w Wojsku Polskim pod koniec lat 30. XX wieku. Wśród prezentowanego uzbrojenia zwraca uwagę niemiecki ciężki karabin maszynowy MG 08 z celownikiem Z.F. 12 na podstawie trójnożnej produkcji francuskiej (Saint-Étienne) oraz niemiecki lekki karabin maszynowy MG 08/15. Całość uzupełnia oryginalna pałatka-namiot, wsparta na karabinie Gew 98, razem z bogatą kolekcją osobistego wyposażenia polskich żołnierzy. Fugas iperytowy przypomina, że także Wojsko Polskie przygotowywało się w okresie międzywojennym do wojny chemicznej.

ŻYCIE GARNIZONOWE W LATACH 1921–39
Gablota (8), związana z garnizonem bydgoskim, zawiera kurtkę mundurową starszego sierżanta żandarmerii oraz kopię munduru ułana z lat 30. XX w. Uzupełnieniem są muzealia nawiązujące do dziejów polskiej kawalerii: francuska szabla Mle 1822, pruska szabla artylerii polowej M 1864 i cztery szable produkcji polskiej, w tym słynna wz. 34, która jest uważna za najlepszą w swoim czasie. W gablocie można także obejrzeć kawaleryjską lancę i polskie siodło kawaleryjskie. Na podróżnym kufrze prezentujemy część zastawy stołowej ze stacjonującego w Bydgoszczy 61 pułku piechoty. Warto także zwrócić uwagę na kolekcję polskich bagnetów do karabinów systemu Mauser, a także czapki i furażerki używane przez polskich żołnierzy. Prezentujemy również dwie tablice: z budynku 8 batalionu pancernego i koszar 18 pułku ułanów z Grudziądza.

POLSKIE WOJSKA LĄDOWE W CZASIE II WOJNY ŚWIATOWEJ
POLSKIE WOJSKA LĄDOWE OD 1945 ROKU
WYSTAWA ODZNAK

Źródło: Muzeum Wojsk Lądowych w Bydgoszczy

Muzeum Wojsk Lądowych w Bydgoszczy

ul. Czerkaska 2
85-636 Bydgoszcz
tel.:26 141 20 26