Tajemnice toruńskich historii: Gdańszczanin w Toruniu. Pastor Johann Jacob Haselau i jego kolekcja
Wstęp wolny  /  Dziedzictwo

Tajemnice toruńskich historii: Gdańszczanin w Toruniu. Pastor Johann Jacob Haselau i jego kolekcja

  • Wydarzenie archiwalne: 27.10.2022
Miejsce:
Ratusz StaromiejskiToruń, Rynek Staromiejski 1
Poznaj kolejne „Tajemnice toruńskich historii” w Muzeum Okręgowym! Tym razem zapraszamy na wykład Teresy Tylickiej pt. „Gdańszczanin w Toruniu. Pastor Johann Jacob Haselau i jego kolekcja". Wydarzenie odbędzie się 27 października o godz. 17.00 w Muzeum Historii Torunia w Domu Eskenów. Wstęp wolny!

Urodzony w Gdańsku pastor Johann Jacob Haselau przybył do Torunia w 1763 r., w wieku 27 lat, by pełnić obowiązki duszpasterskie w głównym zborze ewangelickim na Starym Mieście (obecnie kościół pw. Ducha Świętego).  W grodzie Kopernika osiadł na stałe, jednak do końca życia zachował sentyment do swego rodzinnego miasta.

Jako bibliofil i kolekcjoner zgromadził ogromny księgozbiór, a także cenny zbiór map, rycin i rysunków. W 1774 r. kazał je oprawić w dzieło kilkutomowe, zachowane obecnie w Państwowym Archiwum w Toruniu w postaci 4-tomowego atlasu (Tabularum topographicarum secundum seriem alphabeticam dispositarum collectio quinque voluminibus comprehensa Thorunii). Zawartość atlasu pastor sukcesywnie uzupełniał o nowe zdobycze, pozyskiwane na aukcjach kolekcjonerskich lub drogą subskrypcji. Zlecał barwienie zamieszczonych w nim rycin i opatrywał ilustracje rękopiśmiennymi komentarzami – zwłaszcza w ostatnich latach życia, kiedy dotknięty chorobą nie mógł wychodzić z domu  i sprawować posługi duszpasterskiej.

Związane z Toruniem rysunki i ryciny, wycięte z atlasu i rozproszone, ale zachowane w toruńskim archiwum, były tematem książki autorstwa Teresy i Jacka Tylickich, wydanej przez Towarzystwo Miłośników Torunia w 2016 pt. „Thorunensia i inne rysunki z XVIII-wiecznej kolekcji pastora Jana Jakuba Haselaua". Duchowny ze szczególnym upodobaniem gromadził związane z Gdańskiem mapy, panoramy i ryciny z wedutami, które wypełniły znaczną część drugiego tomu atlasu. Są wśród nich: kosztowne prospekty (wydane m.in. przez Georga Matthäusa Seuttera z Augsburga, Johanna Baptista Homanna z Norymbergi czy Georga Paula Buscha z Berlina), ryciny Samuela Donneta, a także subskrybowany przez pastora w latach 1761–1765 cykl 50 akwafort z widokami Gdańska, rytowanych przez Matthäusa Deischa, według rysunków Friedricha Antona Augusta Lohrmanna. Ta część kolekcji pastora jest tematem kolejnej publikacji autorstwa Teresy i Jacka Tylickich pt. „Dawny Gdańsk w rycinach z kolekcji pastora Johanna Jacoba Haselaua". Stanowi ona szkic tła historycznego do zbioru Gedanensiów tamże zebranych, wyjaśnia zawarte w rękopiśmiennych komentarzach uczonego informacje oraz kataloguje ów zestaw w większości barwnych ilustracji, stanowiąc zarazem kontynuację i zamknięcie wcześniejszych publikacji na temat kolekcji duchownego.

Wykład związany jest z wystawą „Powrót do domu. Gdańsk w rycinach z kolekcji pastora Johanna Jacoba Haselaua", która była eksponowana od 22 kwietnia do 3 lipca 2022 r. w Muzeum Narodowym w Gdańsku oraz z ww. publikacją  autorstwa Teresy i Jacka Tylickich, pt. „Dawny Gdańsk w rycinach z kolekcji pastora Johanna Jacoba Haselaua".

Źródło: Muzeum Okręgowe w Toruniu

Muzeum Okręgowe w Toruniu

Rynek Staromiejski 1
87-100 Toruń
tel.:56 660 56 12