Czwartek z filozofią | Wolnomyślicielstwo – początki i główne idee

Podczas listopadowego Czwartku z filozofią zapraszamy na podróż do angielskiego Oświecenia. Myśliciele tej epoki, z gruntu przeciwni dogmatom i niosący na swych sztandarach hasła racjonalizmu, starali się na nowo określić relacje pomiędzy ludzkim rozumem i wiarą. To właśnie wtedy dochodzi do narodzin postawy określanej mianem wolnomyślicielstwa, która w późniejszych latach przvbierała najrozmaitsze formy. Ów splot sceptycyzmu, religijnego racjonalizmu, niekiedy też sekularyzmu i antyklerykalizmu rodzi się na początku osiemnastego stulecia m. in. za sprawą Johna Tolanda i Anthony’ego Collinsa, uczniów wielkiego angielskiego filozofa – Johna Locke’a. Warto jednak pamiętać, że głoszone przez nich hasła nakazujące wolność myśli – tj. swobodę rozumnej debaty nad wszelkimi twierdzeniami, także religijnymi – nie zawsze oznaczały odwrót od wiary, lecz skrywały najrozmaitsze postawy wobec religii. Tak więc chociaż podczas naszej podróży przewodnikami będą Locke, Toland i Collins, spróbujemy zastanowić się nad racjami stojącymi za ich stanowiskami, a także zrekonstruować filozoficzne znaczenie ówczesnej dyskusji na temat rozumu, wiary i życia człowieka pośród innym ludzi.

Prof. dr hab. Adam Grzeliński – pracuje w Instytucie Filozofii UMK w Toruniu. Zawodowo zajmuje się gównie historią filozofii brytyjskiej i estetyką (J. Locke. A.A.C. Shaftesbury, G. Berkeley, D. Hume i in.), w ramach Narodowego Programu Rozwoju Humanistyki kierował niedawno projektem “Filozofia brytyjska XVII I XVIII w.”. Autor kilku rozpraw z tego zakresu, a także tłumacz i współtłumacz około trzydziestu tomów dzieł filozoficznych. Redaktor „Ruchu Filozoficznego”, pasjonat roweru, pomysłodawca cyklu „Czwartki z filozofią” w Dworze Artusa.

Źródło: Dwór Artusa