Bydgoska Scena Barokowa: Koncert FIVE O'CLOCK BAROQUE - barok po angielsku

BYDGOSKA SCENA BAROKOWA 2026
Koncert Five o’clock baroque – barok po angielsku

Sala Organowa AMFN w Bydgoszczy, ul. Godziszewskiego 1
11 października 2026, g. 17:00

WYKONAWCY
Anna Firlus – organy
Krzysztof Firlus – viola da gamba
zespół instrumentów historycznych w składzie:
Skrzypce - Bartłomiej Fraś, Marzena Biwo
Wiolonczele - Vladimir Waltham, Monika Hartmann
Violone - Łukasz Macioszek
Klawesyn - Dorota Zimna

PROGRAM
- John Stanley (1712 – 1768) – IV Concerto for organ and strings c minor
Vivace – Andante affetuoso – Presto
- Alfonso Ferrabosco II (1575 – 1628) – Two Fantasias on the hexachord
- Carl Friedrich Abel (1723 – 1787) – Duetto D major a viola da gamba
e violoncello
Allegro – Adagio – Tempo di Menuetto
- Thomas Arne (1710 -1770 ) – V Concerto for organ and strings g minor
Ouverture – Allegro con spirito – Adagio – Vivace
- Carl Friedrich Abel (1723 – 1787) – Concerto a viola da gamba
concertata G-dur A9:2
Moderato – Adagio ma non troppo – Allegro
- Georg Friedrich Händel (1685 – 1759) – Concerto grosso op. 6 nr 10
d-moll HWV 328
Ouverture – Air – Allegro

O PROGRAMIE
Program koncertu prowadzi przez ponad półtora wieku angielskiej kultury muzycznej – od przełomu XVI i XVII stulecia po dojrzały barok XVIII wieku. Zestawienie utworów Alfonso Ferrabosca II, Johna Stanleya, Carla Friedricha Abla, Thomasa Arne’a i Georga Friedricha Händla ukazuje Anglię jako przestrzeń intensywnej wymiany europejskich tradycji muzycznych. Obok twórców rodzimych pojawiają się kompozytorzy przybyli z kontynentu, którzy właśnie w Anglii znaleźli ważne miejsce dla swojej działalności artystycznej.

Najstarszym ogniwem programu jest Alfonso Ferrabosco II (1575–1628) – kompozytor i instrumentalista pochodzenia włoskiego, związany z dworem angielskim. Syn Alfonso Ferrabosca I, który osiadł w Anglii za panowania Elżbiety I, kontynuował rodzinną tradycję, stając się jednym z przedstawicieli angielskiej szkoły muzycznej początku XVII wieku. Jego Two Fantasias on the Hexachord należą do repertuaru instrumentalnego opartego na sztuce kontrapunktu. Hexachord – sześciodźwiękowy układ znany europejskiej teorii muzycznej od średniowiecza – staje się tu materiałem dla rozwijanej wielogłosowo fantazji.

Ponad sto lat później John Stanley (1712–1786) należał do czołowych postaci londyńskiego życia muzycznego. Był cenionym organistą, kompozytorem i następcą tradycji rozwijanej przez Georga Friedricha Händla. Angielski koncert organowy, którego Stanley pozostawił kilka zbiorów, wyrósł z praktyki łączenia muzyki organowej z koncertowym życiem Londynu. IV Concerto for Organ and Strings ukazuje charakterystyczną dla tego gatunku relację pomiędzy partią solową a zespołem smyczkowym, łącząc formę koncertu z idiomem angielskiej muzyki organowej.

Szczególne miejsce w programie zajmuje Carl Friedrich Abel (1723–1787). Urodzony w Köthen, syn gambisty Christiana Ferdinanda Abla, przybył do Londynu w 1759 roku. Jako wirtuoz violi da gamba należał do najwybitniejszych instrumentalistów swojej epoki, współtworzył także wraz z Johannem Christianem Bachem jeden z najważniejszych ośrodków życia koncertowego stolicy – słynne koncerty Bach-Abel, organizowane od 1764 roku. Duetto D-dur ukazuje gambę w dialogu z wiolonczelą, natomiast Concerto G-dur przedstawia ją w roli instrumentu solowego. Oba utwory przypominają o późnym rozdziale historii violi da gamba, która w drugiej połowie XVIII wieku stopniowo ustępowała miejsca nowym instrumentom smyczkowym.

Thomas Arne (1710–1778) był jednym z najważniejszych kompozytorów angielskich XVIII wieku. Jego nazwisko związane jest przede wszystkim z muzyką teatralną – operami, maskami i utworami przeznaczonymi dla londyńskich scen – ale jego dorobek obejmuje również muzykę instrumentalną i sakralną. V Concerto for Organ and Strings należy do angielskiego repertuaru koncertów organowych, gatunku, który w XVIII wieku zdobył w Londynie szczególną popularność. Muzyka Arne’a łączy europejskie wzorce koncertowe z melodyjnym idiomem charakterystycznym dla angielskiej kultury muzycznej tego okresu.

Wieczór zamyka Georg Friedrich Händel (1685–1759) – twórca niemieckiego pochodzenia, który od początku XVIII wieku związał swoją karierę z Londynem i stał się jedną z najważniejszych postaci brytyjskiego życia artystycznego. Concerto grosso d-moll op. 6 nr 10 HWV 328 należy do zbioru dwunastu koncertów op. 6, skomponowanych w 1739 roku. Gatunek concerto grosso, wywodzący się z włoskiej tradycji instrumentalnej, opiera się na dialogu grupy solistów z zespołem tutti. W cyklu Händla forma ta osiąga szczególną różnorodność – łączy elementy włoskiego koncertu, francuskiej uwertury i tradycji kontrapunktycznej.

Program tworzy tym samym muzyczną panoramę Anglii widzianej przez pryzmat różnych epok i tradycji. Od Ferrabosca, którego twórczość wyrasta jeszcze z renesansowej polifonii, poprzez XVIII-wieczną kulturę organową Stanleya i Arne’a oraz późną sztukę violi da gamba Abla, prowadzi do Händla – kompozytora, który, choć przybył do Anglii z kontynentu, na trwałe stał się częścią jej muzycznej tożsamości. Wspólnym mianownikiem tych dzieł jest Londyn i jego niezwykle chłonne środowisko muzyczne, w którym przez kolejne stulecia spotykały się tradycje włoskie, niemieckie, francuskie i angielskie.

WIĘCEJ INFORMACJI: www.bydgoskascenabarokowa.pl
BILETY:
https://biletigo.pl/e/bsb2026-five-o-clock-baroque-barok-po-angielsku

Projekt Bydgoska Scena Barokowa:
• dofinansowano ze środków Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego pochodzących z Funduszu Promocji Kultury w ramach programu „Muzyka” realizowanego przez Narodowy Instytut Muzyki i Tańca
• jest współfinansowany przez Miasto Bydgoszcz
• dofinansowano z budżetu Samorządu Województwa Kujawsko-Pomorskiego.