Przewodnik „Szlakiem przemysłu i inżynierii. Zabytki techniki”

19 września 2026, podczas wojewódzkiej inauguracji Europejskich Dni Dziedzictwa zaprezentowano nowy przewodnik z serii kierunek kujawsko-pomorskie. To już 11 wydawnictwo z serii, które zaprasza do zwiedzania województwa kujawsko-pomorskiego tematycznymi szlakami. 

Przewodnik „Szlakiem zabytków techniki województwa kujawsko-pomorskiego”

Zabytki techniki są ważną, choć często niedostrzeganą częścią dziedzictwa województwa kujawsko-pomorskiego. To materialne świadectwa przemian, które przez stulecia kształtowały życie mieszkańców, rozwój gospodarczy oraz krajobraz naszych miast i miejscowości. Opowiadają historię rzemiosła, przemysłu, transportu i inżynierii, pokazując, jak kolejne osiągnięcia techniczne zmieniały otaczający nas świat.

W regionie zachowało się wiele obiektów związanych z rozwojem techniki – od młynów, spichrzów i dawnych zakładów produkcyjnych, przez dworce kolejowe, mosty i wiadukty, po kanały, śluzy, przepompownie i wieże ciśnień. Część z nich nadal pełni swoją pierwotną funkcję, inne otrzymały nowe życie i stały się siedzibami instytucji kultury, muzeów czy innych miejsc ważnych dla lokalnych społeczności. Wszystkie są jednak świadectwem pomysłowości, wiedzy i pracy kolejnych pokoleń.

Niniejszy przewodnik prezentuje wybrane nieruchome zabytki techniki z terenu województwa kujawsko-pomorskiego, przede wszystkim pochodzące z XVIII–XX wieku. Zostały one wybrane z uwzględnieniem ich wartości historycznej, architektonicznej i technicznej, stopnia zachowania oraz znaczenia dla rozwoju lokalnego rzemiosła, przemysłu i inżynierii.

Publikacja pozwala spojrzeć na region z nieco innej perspektywy i odkryć miejsca, które często mijamy na co dzień, nie zdając sobie sprawy z ich historii i znaczenia. Zapraszamy do poznawania zabytków techniki województwa kujawsko-pomorskiego – śladów dawnego świata, które wciąż są obecne w naszym krajobrazie.

Lista obiektów, które znalazły się w przewodniku:

Dworce kolejowe

• Dworzec kolejowy – Aleksandrów Kujawski
• Bydgoszcz Główna – dworzec wyspowy – Bydgoszcz
• Toruń Główny – dworzec wyspowy – Toruń
• Dworzec kolejowy – Tuchola

Fabryki i zakłady produkcyjne

• Dawna DAG Fabrik Bromberg, obecnie Exploseum oddział Muzeum Okręgowego im. Leona Wyczółkowskiego w Bydgoszczy – Bydgoszcz
• Dawna Fabryka Pierników Gustawa Weese, obecnie Muzeum Toruńskiego Piernika oddział Muzeum Okręgowego w Toruniu – Toruń
• Dawna Cukrownia „Żnin” – Żnin

Kanały, śluzy, jazy i elektrownie wodne

• Jaz i dawna elektrownia wodna Czersko Polskie – Bydgoszcz
• Jaz Farny – Bydgoszcz
• Śluza Brdyujście – Bydgoszcz
• Akwedukt na Wielkim Kanale Brdy – Fojutowo
• Elektrownia wodna – Gródek
• Kanał Górnonotecki – Antoniewo – Lisi Ogon
• Wielki Kanał Brdy – Zapora – Barłogi
• Zespół Kanału Bydgoskiego – Bydgoszcz – Nakło
• Elektrownia Żur – Żur

Kolej wąskotorowa

• Żnińska Kolej Wąskotorowa – Żnin

Kopalnie

• Zespół dawnych kopalni węgla brunatnego – Piła

Młyny

• Wiatrak – Bierzgłowo
• Dawny zespół młyński, obecnie Centrum Nauki i Kultury Młyny Rothera – Bydgoszcz
• Młyn wodny – Chobielin
• Wiatrak – Chodecz
• Wiatrak Gustaw – Chrosno
• Młyn wodny – Gruczno
• Wiatrak z Zadusznik – Kłóbka
• Młyn wodny – Kłóbka
• Dawny Młyn Rychtera, obecnie Centrum Nowoczesności Młyn Wiedzy – Toruń
• Młyn wodny ze Strzyg – Toruń
• Wiatrak z Wójtówki – Toruń
• Dawny młyn parowy, obecnie elektryczny – Twarda Góra

Mosty i wiadukty

• Most kolejowy nad Brdą – Bydgoszcz
• Wiadukt kolejowy nad Krówką – Buszkowo
• Most łukowy – Grudziądz
• Dawny most kolejki wąskotorowej – Koronowo
• Most kolejowy im. Ernesta Malinowskiego – Toruń
• Dawny most kolejowy – Żabno

Spichrze

• Spichrz, obecnie Muzeum w Brodnicy – Brodnica
• Biały Spichrz, obecnie Muzeum Okręgowe im. Leona Wyczółkowskiego w Bydgoszczy – Bydgoszcz
• Spichrze nad Brdą, obecnie Muzeum Okręgowe im. Leona Wyczółkowskiego w Bydgoszczy – Bydgoszcz
• Spichrz przy ul. Mennica 1 – Bydgoszcz
• Spichrz przy ul. Stary Port 13 – Bydgoszcz
• Spichrz przy ul. Piekary 4 – Toruń
• Spichrz przy ul. Podmurnej 13 – Toruń
• Spichrz przy ul. Rabiańskiej 23 – Toruń
• Spichrz Szwedzki – Toruń
• Czarny Spichrz – Włocławek

Stacje wodociągowe i wieże ciśnień

• Stacja wodociągowa, obecnie Muzeum Wodociągów w Bydgoszczy – Bydgoszcz
• Miejska wieża ciśnień, obecnie Muzeum Wodociągów w Bydgoszczy – Bydgoszcz
• Miejska wieża ciśnień – Chełmno
• Miejska wieża ciśnień – Chełmża
• Zakładowa wieża ciśnień, obecnie dom mieszkalny – Grudziądz
• Miejska wieża ciśnień – Inowrocław
• Kolejowa wieża ciśnień – Jabłonowo Pomorskie
• Stacja wodociągowa, obecnie Muzeum Techniki i Inżynierii Komunalnej w Toruniu – Toruń

Zajezdnie tramwajowe

• Zajezdnia tramwajowa – Grudziądz
• Zajezdnia tramwajowa – Toruń

Przewodnik w cenie 45 zł do nabycia w siedzibie Kujawsko-Pomorskiego Centrum Kultury w Bydgoszczy. Wydawnictwo dostępne jest również w sprzedaży wysyłkowej – więcej szczegółów: sekretariat@kpck.pl, tel. 52 585 15 02 wew. 101.