#Muzyka     

Księżniczka czardasza

Data
wydarzenie archiwalne
Miejscowość
Opera Nova - Bydgoszcz / pokaż na mapie

Kierownictwo muzyczne: Piotr Wajrak.

Reżyseria: Wojciech Adamczyk.

Choreografia: Zofia Rudnicka.

Kostiumy: Maria Balcerek.

Scenografia: Marcelina Początek-Kunikowska.

Przygotowanie chóru: Henryk Wierzchoń.

Asystent reżysera: Ryszard Smęda.

Asystent dyrygenta : Maciej Wierzchoń.

Asystent choreografa: Piotr Kobierzyński.

Efekty specjalne : Krystian Drywa.

Premiera: 26 kwietnia 2014 r.

Czas trwania: 2 godz. 50 min. Dwie przerwy.

Dyrygenci: Piotr Wajrak,Maciej Wierzchoń.

 

Wykonania odbywają się za zgodą wydawnictwa Josef Weinberger Ltd.

W maju 2014 r.  świat muzyczny obchodził 100-lecie powstania"Księżniczki czardasza".Opera Nova wystawiła to arcydzieło i włączyła jako  kolejną – po „Hrabinie Maricy” - operetkę Emmericha Kálmána do swego repertuaru.

W 1914 roku Kálmán mógł  już liczyć na współpracę z najwybitniejszymi librecistami wiedeńskimi. Leo Stein i Béla Jenbach przedstawili mu libretto osnute wokół miłości syna arystokratycznej rodziny austriackiej zbliżonej do dworu cesarskiego do szansonistki z budapeszteńskiego teatrzyku. Kálmán pracował nad muzyką , gdy pracę przerwał mu wybuch  I wojny światowej . Ostatecznie operetka miała premierę 13 listopada 1915 roku na scenie Johann-Strauss Theater.Odtąd datuje się jej pełen sukcesów "pochód" przez najlepsze sceny muzyczne Europy.

To arcydzieło operetki powstawało w przededniu I wojny światowej. Libretto oddaje prawdę o zmieniającym się świecie: przemianach w obyczajowości, rozpadzie starych struktur społecznych. Nasza realizacja sytuuje akcję sceniczną w Polsce międzywojennej. Nawet moda ,ten czuły barometr przemian , wskazuje na "rozluźnienie" norm zachowania. Nadchodzą  mezalianse...

 Wojciech Adamczyk: reżyser  operowy i filmowy (patrz: „Ranczo”), Piotr Wajrak: muzyczny sprawca sukcesu „Śpiącej królewny” i „Halki” ,  Maria Balcerek : autorka olśniewających  kostiumów do „Barona cygańskiego” , Zofia Rudnicka : współautorka świetnej formy operowych tancerzy - tak najkrócej scharakteryzować można realizatorów najbliższej premiery Opery Nova. Jeśli dodamy ich do  znakomitej muzyki ,to możemy być spokojni o efekt  najbliższej premiery. Ba! liczymy na pobicie rekordów frekwencyjnych „Barona cygańskiego”. Zainteresowanie jest ogromne…Artystki z variétés", „Bo to jest miłość" i „Choć na świecie dziewcząt mnóstwo" - te operetkowe "przeboje" są prawdziwym magnesem dla Publiczności.

Sylwia Varescu jest gwiazdą kabaretu . Żegna się ze sceną, bowiem jeszcze tej nocy ma zamiar wyjechać do Ameryki . Hrabia Antoni Doweyko i jego  przyjaciel – senator Gomulicki, zwany w gronie przyjaciół Lolkiem, są stałymi bywalcami kabaretu i wielbicielami jego gwiazdek („Artystki, artystki, artystki z variete nie biorą miłości zbyt tragicznie…”). Wspólnie zastanawiają się jednak, jak na wyjazd Sylwii zareaguje młody książę Edwin. Niczego nie świadomy arystokrata jest bowiem zakochany w Sylwii. Ojciec Edwina – stary książę Dowgiałło-Różycki –  stanowczo sprzeciwia się romansowi syna z „szansonistką” i za pośrednictwem porucznika swego pułku , Jędrzeja Leliwy, wzywa go do natychmiastowego powrotu  do…narzeczonej – hrabianki Anastazji  Pomarnackiej.  Edwin nie traktuje poważnie owych zaręczyn i przesiaduje w kabarecie, chcąc pozostać jak najbliżej ukochanej i nie dopuścić do jej wyjazdu. Zdesperowany ,prosi Sylwię o rękę i podpisuje w obecności notariusza zobowiązanie, iż ożeni się z nią w ciągu najbliższych tygodni. Oszołomiona Sylwia odwołuje amerykańskie tournée. Zjawia się Antoni Doweyko– ze zdumieniem dowiaduje się o zaręczynach i odwołanym wyjeździe Sylwii. Ma dla niej niemiłą wiadomość: jej ukochany jest już zaręczony z inną... Rozgoryczona Sylwia decyduje się wyjechać do Ameryki.

Akt II

Pałac księcia Dowgiałło-Różyckiego . Rodzice Edwina urządzają wystawny bal, na którym zamierzają ogłosić zaręczyny swojego syna z hrabianką Anastazją, nazywaną przez przyjaciół Nastką. Jest ona również właścicielką niebagatelnych włości  i od dzieciństwa planowana jest na żonę  młodego Dowgiałły-Różyckiego . Edwin pozbawiony wszelkich wiadomości o Sylwii, usiłuje za wszelką cenę odwlec moment tej uroczystości. Nieoczekiwanym sprzymierzeńcem młodego księcia okazuje się sama Nastka. Wie ona o prawdziwych uczuciach Edwina i nie nalega na małżeństwo z nim. Wśród gości pojawia się nagle Antoni Doweyko z…żoną. Jest nią Sylwia Varescu, która po amerykańskich sukcesach wróciła do kraju i namówiła hrabiego, aby na jeden wieczór zgodził się wziąć udział w pewnej mistyfikacji. Wszystko po to, aby móc po raz ostatni spotkać się z ukochanym Edwinem. Zakochana para spotyka się wreszcie, ale trudno im zachować pozory. Tymczasem hrabia Antoni (Toni) i Nastka doskonale bawią się w swoim towarzystwie i przypadają sobie do gustu („Bo to jest miłość, ta głupia miłość”). Z tej skomplikowanej sytuacji jest tylko jedno wyjście: Antoni zgadza się na „rozwód” z Sylwią, będzie ona teraz rozwiedzioną hrabiną – nie ma więc mowy o mezaliansie! Edwin postanawia powiedzieć o wszystkim rodzicom. Jednak Sylwia dochodzi do wniosku, że jako była gwiazda kabaretu, nie ma szans w książęcej rodzinie, i że gdyby nie jej hrabiowski tytuł (przybrany przecież na ten jeden wieczór) – Edwin nigdy nie odważyłby się przedstawić ją rodzicom jako swoją narzeczoną. Następuje moment uroczystego ogłoszenia zaręczyn Edwina z Nastką. Ku zdumieniu zebranych gości – Edwin wyznaje, że jego serce należy do innej, i że pragnie ożenić się z hrabiną Domeyko. Wówczas Sylwia publicznie przyznaje się do całej mistyfikacji. Oświadcza, że jej arystokratyczny tytuł jest fałszywy i pokazuje zebranym dokument ze zobowiązaniem małżeństwa podpisany przez Edwina. Zwalnia jednak księcia z danego słowa.

Akt III

Zrozpaczona Sylwia wraca z Doweyką do Wilna. Zamierza porzucić scenę. Pojawia się senator Gomuliński, który koniecznie chce odwieźć ją od tego zamiaru. Przyjeżdża Nastka , która odkryła ,że Toni jest jej przeznaczeniem. Zjawiają  się także  książę z małżonką Izabelą ,poszukujący syna.  Senator Lolek, chcąc pocieszyć starego księcia, opowiada , że i on przed laty omal nie poślubił kabaretowej artystki, ale „sprzątnął mu ją sprzed nosa pewien arystokrata . Książę ze zdumieniem odkrywa, że mowa tu o jego własnej żonie. Poślubił bowiem owdowiałą baronową . Słowa Lolka potwierdza Księżna Izabela, która wspominając swoje młode lata na rewiowej scenie śpiewa… gorącego czardasza.  Tymczasem Sylwia jest świadkiem  udawanej rozmowy telefonicznej Toniego z Edwinem , który ma grozić samobójstwem , jeśli przyjdzie mu żyć bez Sylwii. Jak  można się domyślać, znajdzie rozwiązanie tej sytuacji i obie zakochane pary padną sobie w ramiona.

 

Realizatorzy premiery :

PIOTR WAJRAK.  Dyrygent .Pedagog, menedżer i trener biznesu. Formację dyrygencką uzyskał u Bogusława Madeya. Przez szereg lat związany z warszawskim Teatrem  Wielkim, obecnie Operą Narodową, gdzie dyrygował przedstawieniami Strasznego dworu, Śpiącej  królewny, Romea i Julii, Święta wiosny, Harnasiów, Greka Zorby. W 1996 roku, jako najmłodszy asystent poprowadził premierę Strasznego dworu. Poza Warszawą dał się poznać w teatrach operowych Bydgoszczy, Gdańska, Krakowa,  Poznania, Szczecina. Stale gości w krajowych filharmoniach. W latach 2004-2010 był dyrektorem artystycznym Filharmonii Warmińsko-Mazurskiej w Olsztynie. Za granicą pracował z orkiestrami Teatro La Fenice w Wenecji, Teatro Carlo Felice w Genui, Teatro de Bellas Artes w Bogocie. Odznaczony przez Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego honorową odznaką Zasłużony dla kultury polskiej.  W Operze Nova debiutował w 1994 r. Strasznym dworem. W roku 2007 przygotował muzycznie premierę Pana Twardowskiego Ludomira Różyckiego. Dyrygował  Don Kichotem Minkusa i Śpiącą królewną Czajkowskiego, My Fair Lady Lernera/ Loewego , Napojem miłosnym Donizettiego. Inaugurował XX Bydgoski Festiwal Operowy premierą Halki Moniuszki, która przyniosła mu pochwały i uznanie krytyki.

 

WOJCIECH ADAMCZYK. Urodzony i wykształcony w Warszawie reżyser. Studia aktorskie i reżyserskie ukończył w Wyższej Szkole Teatralnej im. A. Zelwerowicza, obecnie Akademii Teatralnej w Warszawie, pogłębiał w Paryżu, jako stypendysta rządu francuskiego w Centre National Gennevilliers.  Od 1993 rok sam wykłada w uczelni, w której się kształcił i w której zdobył kolejne stopnie naukowe – obecnie jako profesor. Debiutował w 1986 roku Niepodległością trójkątów  S. I. Witkiewicza w Teatrze Popularnym w Warszawie. Stworzył wiele przedstawień w całym kraju, m. in. we Wrocławiu (Amadeusz Shäffera, TP), Łodzi (Balladyna Słowackiego, TP), Warszawie (ostatnio Najdroższy Vebera, TW),  Bydgoszczy(Lot nad kukułczy gniazdem, 1998). Jest laureatem licznych nagród. Ma rozległe doświadczenie  w teatrze muzycznym  jako autor przedstawień operowych (Pajace, Rycerskość wieśniacza, I  Montecchi e I Capuletti w Krakowie), operetkowych i musicali – od Zemsty nietoperza po Ptasznika z Tyrolu  i Obiecanki cacanki. Księżniczkę czardasza inscenizował aż czterokrotnie (w Warszawie 1997, Chicago 1999, w Gliwicach i Łodzi 2002). Przygotował wiele przedstawień dla Teatru Telewizji, wśród nich Wariatkę z Chaillot  Girodoux z Mają Komorowską w roli tytułowej. Szeroką popularność przyniosły mu liczne seriale telewizyjne: Rodzina zastępcza, Dziupla Cezara, Pensjonat pod różą, siedem sezonów seriali z tytułem Ranczo.    

 

 

MARCELINA POCZĄTEK-KUNIKOWSKA. Scenograf i dekorator wnętrz. Absolwentka Akademii Sztuk Pięknych w Warszawie wydziału Architektury Wnętrz i Katedry Scenografii. Współpracuje z teatrami dramatycznymi Warszawy, Olsztyna, Radomia, Wałbrzycha, głównie jednak zajmuje się scenografią filmową i telewizyjną. Jest autorką dekoracji wnętrz programów telewizyjnych, oprawy widowisk plenerowych, scenografii do wielu filmów i seriali telewizyjnych ( Kasia i Tomek, Fałszerze. Powrót sfory, Dlaczego nie, Barwy szczęścia, Doręczyciel, Złoty środek, Och Karol 2, Big Love)

Stworzyła scenografie różnych przedstawień teatralnych, m.in. Pamiętnika z okresu dojrzewania Gombrowicza w warszawskim Teatrze na Woli, Emigrantów Mrożka w Teatrze Powszechnym im. Jana Kochanowskiego w Radomiu, Dożywocia Fredry w Teatrze Dramatycznym im. Jerzego Szaniawskiego w Wałbrzychu.  Projekty  do Księżniczki Czardasza w Operze Nova w Bydgoszczy są jej pierwszym doświadczeniem w dziedzinie operetki.

MARIA BALCEREK. Kostiumy.

Już kolejny raz łódzka artystka dba o plastykę sceny, tym razem o wyrazistość scenicznych postaci, dla których projektuje kostiumy. Podstawy artystycznego warsztatu scenografa i kostiumologa Maria Balcerek zdobyła w łódzkiej Akademii Sztuk Pięknych, w której uzyskała dyplomy na wydziałach tkaniny unikatowej oraz malarstwa. Umiejętności doskonaliła projektując plastykę długiego szeregu spektakli w teatrach dramatycznych, muzycznych, w teatrze lalek, do którego ma słabość nie tylko z uwagi na osiągnięcia udokumentowane prestiżowymi nagrodami. Stale współpracuje z teatrem im. Stefana Jaracza w Łodzi, gdzie współtworzyła pamiętne spektakle m. in. Celestyny Rojasa, Klątwy Wyspiańskiego, Snu nocy letniej i Romea i Julii Szekspira. W Teatrze im. J. Słowackiego dała się poznać jako autorka kostiumów do Mary Stuart Hildesheimera, w Teatrze Wybrzeże w Gdańsku do Niebezpiecznych związków Choderlos de Laclos, w obu przypadkach przedstawieniach, w których tytułowe role grała nieodżałowana Joanna Bogacka. Listy jej realizacji w teatrze operowym też da się przedstawić tylko wybiórczo. Cyganeria we Wrocławiu, Bal maskowy w Operze Narodowej w Warszawie, Falstaff , Wolny strzelec w Łodzi, Faust w Gdańsku, Ça ira Watersa w Poznaniu, Człowiek z La Manchy w Łodzi. W Operze Nova debiutowała jako projektantka kostiumów do Opowieści Hoffmanna Offenbacha. Jest autorką pełnej oprawy scenograficznej  bydgoskiego Barona  cygańskiego, realizacji, która przyniosła jej powszechne uznanie. Współautorka wielokrotnie nagrodzonego filmu animowanego O największej kłótni opartego na opowieści Leszka Kołakowskiego z tomu Czternaście bajek z królestwa Lailonii.       

 

 

ZOFIA RUDNICKA.  Zaprzyjaźniona z Bydgoszczą artystka twórczość choreograficzną  uprawia od lat, wcześniej jako solistka występowała na scenie Teatru Wielkiego w Warszawie ( m.in. jako Mirta w Giselle, Frygia w Spartakusie, Fedra w  balecie Lifara). Umiejętności zdobyła  w warszawskiej Szkole Baletowej. Jako choreograf debiutowała Maskaradą Chaczaturiana w TW w Warszawie Od początku kariery współpracowała z TVP, występując jako gwiazda programów rewiowych, muzycznych i baletowych. Przygotowała choreografie wielu widowisk teatralnych, Kabaretu Olgi Lipińskiej, programów rozrywkowych i filmów baletowych – wśród nich m.in. do Podróży magicznej z muzyką Andrzeja Zielińskiego i z Gerardem Wilkiem w roli głównej. Stale współpracuje z teatrami dramatycznymi i muzycznymi. Jest autorką choreografii Nienasycenia wg Witkacego z muzyką Tomasza Stańki i La dolce Vita z muzyką Nino Roty  w warszawskim TW. Współpracuje z tamtejszą szkoła baletową,  wykłada w Wyższej Szkole Umiejętności w Kielcach (na kierunku Taniec) i w Uniwersytecie Muzycznym im. F. Chopina (na kierunku Pedagogika Baletowa). W Chorzowie za spektakl autorski Rudolf Valentino do muzyki Krzesimira Dębskiego otrzymała w 2004 Złotą Maskę. Współpracuje z Teatrem Polonia oraz ze Sceną Prezentacje, gdzie ostatnio opracowała choreografię do Kabaretu Zagubionych Facetów. Jej wieczór baletowy Z tańcem przez Europę reprezentował w 2007 Polskę podczas Dni Kultury Europejskiej w Indiach. W kieleckim Teatrze Tańca stworzyła choreografię spektaklu Rozkoszna lekkość bytu do muzyki Mozarta. W  Bydgoszczy, w której debiutowała w 1994 roku Śpiącą  królewną, pracuje od dwudziestu lat. Przygotowała tu  Don Kichota (1997), Kota w butach (1997),  Promises, promises (1999) oraz słynną scenę Tańca godzin w operze La Gioconda Ponchiellego (2010).

HENRYK WIERZCHOŃ. Wieloletni chórmistrz Opery Nova, z którą jest związany od trzydziestu lat, sztuki dyrygenckiej oraz prowadzenia profesjonalnego chóru uczył się w Państwowej Wyższej Szkole Muzycznej w Warszawie, której dyplom otrzymał w 1977 roku, i w Warszawskiej Akademii Muzycznej, którą ukończył  w 1984 roku w specjalności dyrygentura symfoniczna. Od początku zajmował się pedagogiką muzyczną, najpierw  jako wykładowca PWSM w Warszawie, obecnie – od roku 2013 – jako profesorem Akademii Muzycznej w Bydgoszczy, prowadzi również koncerty orkiestry Symfonicznej tej uczelni.  Stale uprawia twórczość kompozytorską. Jest autorem wielu kompozycji instrumentalnych i wokalno-instrumentalnych.  Z listy jego dokonań w bydgoskiej  Operze przypomnieć tu można tylko co ważniejsze realizacje. Był kilkakrotnie kierownikiem muzycznym przedstawień premierowych. Wprowadził na afisz  operę Pergolesiego La serva padrona, balet Królewna Śnieżka i siedmiu krasnoludków  Pawłowskiego, popularną śpiewogrę Stefaniego  Krakowiacy i górale. Wywarł silny wpływ na muzyczny kształt przedstawień, w których kierowany przez niego chór odgrywa istotną czy wręcz specjalną rolę: Don Giovanni,  Carmen,  Nabucco , Turandot,  Mefistofele , Czarodziejski flet , Halka. Szczególne uznanie przyniósł mu wkład w realizację Mesjasza Händla, dokonanie, które redakcja Dziennika Wieczornego uhonorowała w 2000 roku „Złotą Maską”.

 


 


Źródło: Opera Nova

Wybrane propozycje organizatora

Bydgoszcz / 14.09.2018 Opera NovaBalet "Królewna Śnieżka i siedmiu krasnoludków"
Bydgoszcz / 14.09.2018 Opera NovaBalet "Królewna Śnieżka i siedmiu krasnoludków"
Bydgoszcz / 15.09.2018 Opera NovaBalet "Królewna Śnieżka i siedmiu krasnoludków"
Bydgoszcz / 15.09.2018 Opera NovaBalet "Królewna Śnieżka i siedmiu krasnoludków"
Bydgoszcz / 16.09.2018 Opera NovaBalet "Królewna Śnieżka i siedmiu krasnoludków"