#Taniec     

Dziadek do orzechów

Miejscowość
Opera Nova - Bydgoszcz / pokaż na mapie

Piotr Czajkowski (1840-1893)

Dziadek do Orzechów - balet- feeria w 2 aktach, 3 obrazach.

(ЩелкунчикCasse-NoisetteThe Nutcracker)

Libretto: Marius Petipa i Iwan Wsiewołożski wg baśni "Dziadek do orzechów" E.T.A. Hoffmanna.

Realizatorzy:

choreografia   Paul Chalmer

kierownictwo muzyczne   Maciej Figas

scenografia   Mariusz Napierała

kostiumy   Agata Uchman

reżyseria świateł   Jordan Tuinman

efekty multimedialne     Krystian Drywa

projekty animacji      Adam Keller

przygotowanie chóru żeńskiego  -  Henryk Wierzchoń

przygotowanie chóru dziecięcego   -   Izabela Cywińska-Łomżyńska

asystent choreografa   Małgorzata Chojnacka

asystent dyrygenta   Maciej Wierzchoń

Premiera w Operze Nova: 24 października 2015 r.

Czas trwania ok. 2 godziny, w tym jedna przerwa.

 

W końcowych latach życia Piotra Czajkowskiego,kontrastujące ze sławą,otaczającym go szacunkiem i uznaniem,było narastające przygnębienie artysty. Bez pracy twórczej życie było dla niego niemozliwe. Gdy dyrektorem stołecznych teatrów Petersburga został wykształcony i artystycznie utalentowany Iwan Wsiewołożski, bardzo przychylny kompozytorowi, kierował do niego liczne zamówienia na opery i balety. Na ostatnie osiem lat życia Czajkowskiego przypada powstanie tak wielkich dzieł jak m.in. opery Dama Pikowa, Jolanta oraz balety Śpiąca królewna i Dziadek do orzechów. Francuski przekład baśni E.T.A.Hoffmanna "Dziadek do orzechów" stał się inspiracją dla Czajkowskiego do skomponowania baletu pod tym samym tytułem do libretta Mariusa Petipy i Iwana Wsiewołożskiego. Rozpoczął pisanie baletu w 1891 r. 23 marca 1892 r. partutura była gotowa."Dziadek do orzechów" wykonany został po raz pierwszy 6 grudnia 1892 r.w Teatrze Maryjskim , w choreografii Lwa Iwanowa.

"Z punktu widzenia rozwoju gatunku balet "Dziadek do orzechów" stanowi etap przejściowy między symfoniczną muzyką "Jeziora łabędziego" i  "Śpiącej królewny" a marionetkowymi widowiskami baletowymi w rodzaju "Pudełka z zabawkami "Debussy'ego i "Pietruszki Strawińskiego". Arnold Alszwang PWM 1979

Pierwsze powojenne wystawienie polskie "Dziadka do orzechów" w choreografii Rajmunda Sobiesiaka odbyło się w  Bydgoszczy, 10 kwietnia 1958 r. Było to ważne, wręcz historyczne, wydarzenie w historii bydgoskiego teatru muzycznego :  pierwsze samodzielne,pełnospektaklowe przedstawienie  baletowe Studia Operowego. Następnie na afiszu bydgoskiej Opery balet ten  pojawił się w 1986r.(choreografia Przemysław Śliwa) i grany był-na scenie Teatru Polskiego-kilkanaście lat.

Obecna realizacja w choreografii prawdziwej gwiazdy baletu,wybitnego tancerza i choreografa Paula Chalmera, jest imponująca.

PAUL CHALMER – tancerz, choreograf

Urodził się w Ottawie w Kanadzie. Naukę tańca pobierał w National Ballet School of Canada.

Jego zachwyt baletami choreografa Johna Cranko był motywacją do opuszczenia Kanady i związania się w 1980 roku z zespołem Stuttgarter Ballett, gdzie trzy lata później został solistą, tańcząc wiele głównych ról z jego repertuaru. Występował także jako gościnny solista w The English National Ballet, The Birmingham Royal Ballet, The Scottish Ballet, The London City Ballet, Teatro Colon w Buenos Aires, Teatro dell’ Opera di Roma i w mediolańskim Teatro alla Scala. Tańczył  m.in. w choreografiach Georgesa Balanchine’a, Jiříego Kyliána, Kennetha MacMillana, Johna Neumeiera, Williama Forsythe’a i Uwe Scholza.

W 1999 roku Paul Chalmer został baletmistrzem zespołu baletowego Sächsische Staatsoper Ballett (Semperoper) w Dreźnie, a w 2000 roku na zaproszenie Uwa Scholza został baletmistrzem zespołu Leipziges Ballett. Zadebiutował także jako choreograf. W latach 2005-2010 Paul Chalmer był dyrektorem zespołu baletowego opery w Lipsku. Dla Leipziger Ballett stworzył takie produkcje jak Jezioro łabędzie (2005), Dziadek do orzechów (2007), Ognisty ptak (2008), Giselle (2009) i Pietruszka (2009).

 W 2010 roku Chalmer stworzył nową, pełnospektaklową choreografię dla Opery Rzymskiej z okazji 200. rocznicy urodzin Fryderyka Chopina. W 2011 roku był jurorem podczas Międzynarodowego Konkursu Baletowego Prix de Lausanne. W tym samym roku stworzył choreografię do Jeziora łabędziego dla zespołu MaggioDanza, z premierą podczas festiwalu Maggio Musicale Fiorentino. W listopadzie 2013 roku zespół baletowy przy Conservatoire National Supérieur de Musique et de Danse w Paryżu wystawił jego Romeo i Julię. W 2014 r. Balet Teatru Wielkiego w Poznaniu przygotował premierę „Kopciuszka” Prokofiewa w choreografii Paula Chalmera. W maju/czerwcu 2014 roku balet Opery Rzymskiej zrealizował Śpiącą królewnę w jego choreografii. Kolejnego "Kopciuszka" Chalmer zrealizował w Narodowym Teatre im.Dworzaka w Ostrawie , Czechy, w kwietniu 2015 r. Premiera nowej produkcji "Dziadka do orzechów" z choreografią Paula Chalmera w Operze Nova w Bydgoszczy  odbyła się 24 października 2015 r.

http://www.paulchalmer.com/

Kilka pytań do Paula Chalmera:

Kto jest najważniejszą postacią w "Dziadku do orzechów"?

Klara  lub Maria jak jest nazwana w literackim oryginale, jest z pewnością centralną  postacią „Dziadka do orzechów”. Wyobraźnia Klary przenosi do kluczowego momentu, rozstrzygającego o jej dorosłości, kiedy Klara odkrywa w sobie uczucia zmieniające ją z dziecka w kobietę. Wuj Drosselmeier i jego podarunek, dziadek do orzechów, przemiana tegoż w księcia i następująca podróż, nie tylko pomaga Klarze postrzegać  marzenia otwierające drzwi ku dorosłości, ale też zachęca, by nie hamować ciekawości lub by porzucić  wyobraźnię okresu dzieciństwa.

  Tańczył Pan rolę Księcia w "Dziadku do orzechów" w choreografiach Schaufussa, Stevensona, Darella.   Która z realizacji jest dla Pana najbardziej interesująca i inspirująca?

„Dziadek do orzechów” jest częścią mego życia od lat dzieciństwa. To właśnie w „Dziadku…” pojawiłem się jako dziecko po raz pierwszy na scenie z Narodowym Baletem Kanady. Później, w różnych realizacjach „Dziadka do orzechów” tańczyłem role Księcia lub Kawalera Cukrowej Wróżki.

Chociaż tańczyłem i widziałem setki przedstawień tego baletu w ciągu mojej kariery, nie mogę oceniać jego sensu i struktury jak od momentu, kiedy sam rozpocząłem przygotowania do własnej produkcji dla Leipziger Ballett w Niemczech, w 2007 r. Oczywiście, mroczna psychologicznie strona z oryginalnej historii Hoffmanna i następnie Aleksandra Dumas zostały zmienione w licznych realizacjach baletu, którego akcja opuszcza opowieść oryginalną po I akcie. Myślę więc, że wiele zostało zgubione w warstwie dramaturgicznej i  charakterystyce postaci. To co wywarło na mnie wielkie wrażenie w licznych produkcjach „Dziadka do orzechów”, w których tańczyłem lub oglądałem jako widz, były to wyjątkowe światy wizualne stworzone przez wielkich scenografów takich jak Jurgen Rose, Desmond Heeley, David Walker lub Nicholas Goergiadis. Choć bez żadnej wątpliwości, choreografia ma znaczenie decydujące, to myślę, że siła oddziaływania aspektów dramaturgicznych i  wizualnych wpływa na sukces i powodzenie tej magicznej podróży, w którą zapraszamy publiczność.

Co stanowi inspirację w Pańskiej pracy ?

Bez wątpienia inspiracją w mojej pracy nad „Dziadkiem do orzechów” jest olśniewająca muzyka Czajkowskiego. Ta  genialna partytura    i  inne jego partytury, „ Śpiącej królewny” i „Jeziora łabędziego”, zrewolucjonizowały muzykę baletową w końcu XIX wieku w takim stopniu, że dzisiaj nie możemy wyobrazić sobie świata baletu bez nich. Nawet jeśli słucham tej muzyki po raz tysięczny, pozostaje ona dla mnie wielkim źródłem inspiracji.

Jaka rola pierwszego solisty w balecie klasycznym jest Pana ulubioną ?

Albert w „Giselle” zawsze był  jedna z moich ulubionych ról. Także rola tytułowa w balecie „Oniegin” Johna Cranki , która wykonywałem w mojej karierze. Uwielbiałem tańczyć w baletach George’a Balanchine'a.

Tradycja czy nowoczesność: co pociąga Pana bardziej w dzisiejszym balecie ?

Uważam, że choreografowie mieszając i stosując współczesne techniki tańca i style do techniki baletu klasycznego wnieśli ogromny wkład w rozwój baletu. W ten sposób zupełnie nowe środki wyrazu i repertuar zostały stworzone (Tetley, Forsythe, Kylian, McGreggor etc.). To z kolei postawiło wyzwanie przed dzisiejszymi tancerzami, by być bardziej otwartymi i wszechstronnymi niż przedtem i wierzę, że ta nowa wszechstronność pozytywnie informuje o sposobie, w jaki tancerze podchodzą do czysto klasycznego repertuaru, również dodając im fizyczności, subtelności i dynamiczności. Ale musimy być bardzo ostrożni przed zanieczyszczeniem stylu. Ta nowa fizyczność jest także w pewien sposób szkodliwa dla klasycznego baletu . Tancerze wydają się teraz dążyć do niemal akrobatycznej jakości wykonania, która deformuje balet w mojej opinii, sprawiając, że czasami trudno jest odróżnić tancerza od gimnastyka. Mam nadzieję, że jest to przemijająca moda dla tancerzy i twórców tańca oraz że możemy wkrótce zostawić ten rodzaj bezdusznego cyrku poza teatrem i pozwolić naszym duszom zatańczyć ponownie !

rozmawiała E.Chałat

 

 


Źródło: Opera Nova

Wybrane propozycje organizatora

Bydgoszcz / 23.11.2017 Opera Nova w BydgoszczyBaron cygański
Bydgoszcz / 24.11.2017 Opera Nova w BydgoszczyBaron cygański
Bydgoszcz / 25.11.2017 Opera Nova w BydgoszczyBaron cygański
Bydgoszcz / 26.11.2017 Opera Nova w BydgoszczyBaron cygański
Bydgoszcz / 28.11.2017 Opera Nova w BydgoszczyBaron cygański